Tüp Bebek Tedavisi

4 aşamadan söz edebiliriz. Bunlar:

  • Ailedeki problemi anlamak için yapılan ilk görüşme
  • Kadında yumurta büyütme
  • Yumurta toplama
  • Embriyo Transferi

Tüp bebek tedavileri ilk kez İngiltere’de uygulanmıştır ve bugün çok yaygın olarak birçok çift tüp bebek yöntemi ile çocuk sahibi olmaktadır. Bu yöntem, dünya standartlarında ülkemizde bulunan birçok tüp bebek merkezinde başarı ile uygulanmaktadır.

Tüp Bebek uygulaması nasıl yapılır?

1) YUMURTALARIN UYARILMASI VE YUMURTA GELİŞİMİNİN TAKİBİ

Tüp bebek tedavisinin başarısı anne adayının yumurtalıklarında çok sayıda ve kaliteli yumurta üretilmesine bağlıdır. Bu amaçla yumurtalıklar, yumurta gelişimini uyaran ilaçlar ile uyarılır. Bu ilaçlar cilt altına veya kas içine yapılan iğnelerdir. Yumurtalıkların bu ilaçlar ile uyarılması yaklaşık 10-15 gün sürer. Bu süreç içerisinde yumurta gelişiminin takibi için anne adayı ultrason eşliğinde birkaç kez kontrol edilir. Gerekli görülürse kandan hormon düzeylerine bakılıp ilaçların doz ayarlaması yapılır.

2) YUMURTA TOPLAMA İŞLEMİ (OPU, Oocyte Pick-Up)

Tüp bebek uygulamasında yeterli ve istenen büyüklükte yumurtalar oluşturulmuşsa sırada bu yumurtaların toplanma işlemi vardır.

Yumurta toplama işlemi ne zaman, adetin kaçıncı günü yapılır?

Tüp bebekte yumurtalar oluşturulduktan sonra yumurtaları olgunlaştırmak amacıyla çatlatma iğnesi (HCG iğnesi, pregnyl, ovitrelle) yapılır. Bu iğne yapıldıktan 32-36 saat sonra yumurta toplama işlemi yapılır. Yumurta toplama işleminin yapılacağı günün belirlenmesi, yumurtaların (folikül) kaç günde gelişeceğine bağlıdır. Yumurtalar ortalama 10-15 günde geliştiği ve yumurta geliştirme tedavisi adetin genelde 3. günü başladığı için yumurta toplama işlemi de adetin 13-18. günleri arasında yapılır.

Yumurta toplama işlemi nasıl yapılır?

Yumurta toplama işlemi tedavideki hastaların folikülleri 18-20 mm çapına eriştikten sonra yapılan Hcg uygulamasından (halk arasında çatlatma iğnesi olarak bilinir) yaklaşık 34-36 saat sonra anestezi altında olmak üzere ameliyathane şartlarında vajinal ultrasonografi cihazına takılan kılavuz içerisinden geçirilen iğne ile folikül içerisindeki sıvının steril tüplere çekilmesi şeklinde yapılır. İşlemin süresi ortalama 30 dakikadır. Her folikülün içerisinden yumurta (oosit) çıkmayabilir, yaklaşık olarak %80'inde yumurta bulunur. Bu nedenle yumurta toplama işleminde toplanan yumurta sayısı ultrasonda görülen folikül sayısından az olabilir.

Genel anestezi (uyutma) mı? Lokal anestezi (lokal uyuşturma) mı uygulanır?

Bazı merkezlerde lokal anestezi ile yapılırken çoğu zaman sedasyon anestezisi ile hasta uyutulur. Bu hastanın isteğine göre de değişebilir. Sedasyon anestezisi ile yapıldığında hasta hiçbir şey hissetmez, lokal anestezi ile uygulamalarda bazen hafif derecede rahatsızlık duyabilir. Ancak genel olarak ağrılı ve rahatsız bir işlem değildir.

Spermin hazırlanması:

Yumurta toplanan gün erkek sperm verir. Sperm laboratuarda hazırlanır, yıkama işlemi uygulanır. Sperm veremeyen veya çok az canlı spermi olan erkeklerde TESE yöntemi ile sperm alınır. 

Alınan spermler ve toplanan yumurtalar ile döllenme (fertilizasyon) aşamasına geçilir. Yumurtaların toplanmasını takiben 2-3 saatlik dinlenmenin ardından çift hastaneden taburcu edilir. Bu aşamadan sonra kullanılacak ilaçlar konusunda anne-baba adayı bilgilendirilir.

3) DÖLLENME VE EMBRİYO OLUŞTURULMASI (Laboratuar İşlemleri)

Sperm hücreleri ile yumurtanın birleşmesi (döllenme) işlemi yumurtaların toplandığı gün yapılır. Yumurtaların toplanmasından bir gün sonra, yumurtalardan kaçının normal şekilde döllendiği konusunda anne-baba adayına bilgi verilir. Bu döllenme uygun laboratuar şartları altında standart tüp bebek uygulaması (IVF) veya mikroskop altında mikroenjeksiyon (ICSI) ile gerçekleştirilir.

Normal olarak döllenen yumurtalar laboratuarda embriyo oluşumu için 2 ile 5 gün arasında izlenir. Döllenmeyi takip eden 3. günde en az 5 adet çok kaliteli embriyo elde edildiyse 5. güne kadar izlenip blastokist halini alması sağlanır. Uygun görülen zamanda, aralarında en kaliteli olanlardan belli sayıda seçilir ve anne rahmine tekrar yerleştirilir. Laboratuar ortamında 5 gün boyunca takip edilip geliştirilen embriyolara blastokist adı verilir. 5. günde yapılan embriyo transferine de blastokist transferi denir.

Günümüzde uygulanmakta olan ileri tüp bebek tekniklerinden bir tanesi olan 5. gün blastokist transferi, çocuk sahibi olmak isteyen çiftlere çok daha yüksek oranlarda gebelik şansı sunmaktadır.

Çoğul gebeliğin yarattığı risklerden önlemek için transfer edilen embriyo sayısına yasal sınırlamalar getirilmiştir. Ülkemizde bu sınır en fazla 2 embriyodur. 5.gün embriyo transferinde 1 veya 2 blastokist verilerek hem çoğul gebelik riski azaltılmış hem de gebelik şansı yükseltilmiş olur.

Kromozomal anormallik taşıyan embriyoların blastokist dönemine ulaşabilme ihtimali normal olan embriyolara oranla çok daha düşüktür. Böylece, 5. günde kromozomal olarak daha sağlıklı embriyoların seçilebilme ihtimali yüksektir. Dolayısıyla 5.gün transferi ile daha yüksek implantasyon (ana rahmine tutunma) ve gebelik oranları elde edilebilmektedir.

Ancak 5.gün blastokist transferi yapabilmek ve başarılı sonuçlar elde edebilmek için tüp bebek ünitesinin belirtilen yüksek niteliklere sahip olması gerekir:

  • - Laboratuar koşulları üst düzeyde olmalı.
  • - Yeterli ve kaliteli ekipmanlara sahip olmalı.
  • - Profesyonel tecrübeli bir ekip
  • -Tecrübeli embriyolog.

4) EMBRİYO TRANSFERİ(CENİN YERLEŞTİRİLMESİ)

Transfer işlemi, çok basit bir muayene işleminden farksızdır. Herhangi bir anesteziye gerek duyulmaz. Transfer öncesi tek istenilen, anne adayının su içip idrar torbasını bir miktar doldurmasıdır. Transfer işlemi sırasında, embriyolar ile yüklenmiş olan bir kateter vajenden ve rahim ağzından geçirilerek rahim içerisine yerleştirilir ve embriyolar rahim içerisine bırakılır. Eğer yerleştirme işleminden sonra geride iyi kalitede embriyo veya embriyolar kalmış ise, anne-baba adayının onayı alınarak bu embriyolar ileride kullanılmak üzere dondurulup saklanır.